چگونه طرح تحقيق بنويسيم؟

(قسمت دوم)

     7- فرضيه

   پس از بررسي اطلاعات موجود در باره سئوال مطرح شده و براساس اين اطلاعات ، محقق يك پاسخ مقدماتي مي دهد، يعني رابطه راكه بايد بين عناصر سئوال خود وجود داشته باشد پيش بيني مي كند . به عبارت ديگر ، محقق نتايجي را پيش بيني مي كندكه پژوهش او بدست خواهد آورد . اين پيش بيني ، كه به صورت يك جمله تاييدي تنظيم مي شود نه يك جمله سئوالي ، فرضيه تحقيق را تشكيل مي دهد.

هرفرضيه خوب داراي سه ويژگي دارد :

(1)با اطلاعاتي كه محقق در مرحله قبلي جمع آوري كرده است  توجيه ميشود،

(2)عملياتي است (3)و از لحاظ نظري باروري دارد.

    فرضيه مستقيماً از تخيلات محقق نشات نمي گيرد بلكه استدلالي است كه محقق ، با تكيه برا اطلاعات جمع آوري شده در باره مباني نظري و آزمايشي تحقيق خود ، تدوين مي كند. 

    تدوين يك فرضيه بايد عملياتي باشد . اصطلاح عملياتي كردن يك اصطلاح فني است كه به تعريف يك پديده مربوط مي شود . بدين ترتيب كه هر پديده مورد مطالعه بايد به شيوه عيني ، دقيق و رياضي ( كه در جريان تحقيق بوسيله آن اندازه گيري خواهد شد ) تعريف شود.

  سومين ويژگي يك فرضيه خوب باروري نظري آن است .منظور از باروري نظري اين است كه بررسي فرضيه اطلاعات جديدي را به همراه آورد. هر فرضيه اي به كمك يك آزمايش ، در يكي از زمينه هاي علمي ، مورد بررسي قرار مي گيرد، بايد بتواند اطلاعات جديدي را به مجموعه اطلاعاتي كه قبلاً در آن زمينه جمع آوري شده است اضافه كند.

تعريف فرضيه:

فرضيه يك بيانه ظني است ، يك حدس يا يك پيشنهاداست،

كه درباره روابط   دو يا چند متغير بحث مي كند.

بطور كلي از بررسي تعاريف فرضيات چنين بر مي آيد كه فرضيه در حقيقت يك نوع پيش انديشي و يا تصور است كه در سايه تجربه و عمل و يا مطالعه بدست آمده  و ارزش آزمايش و بررسي   پيدا كرده است.

  اهميت فرضيه

  تهيه فرضيه مهم است از اين جهت كه عناصر مهم به حساب مي آيد . پايه اي است كه روي آن مي توان بحث ها و برسي هاي خود را قرار داد. در سايه آن محقق قادر مي شود پديده ها را پيش بيني  بكنند و توجيه مساله اي را زير نظر گيرد.

فرضيه مطالعات و تحقيقات را جهت ميدهد . و كار تجزيه و تحليل را سروسامان

مي بخشد و همچنين فرضيه پيش نويس قانون علمي است.

 خطر فرضيه

فرضيه با اهميتي كه دارد گاهي ممكن است خطرناك باشد . در خطرناك بودن فرضيه عواملي موثرند كه عبارتند : علائق وطني ، تعصبات نژادي مليت ها، عقايد مذهبي خاص، داورهاي غرض آلود ، خواسته هاي شخصي ، پندارها ، آداب و سنن و .  بر اين اساس ضروري است محقق تا حد امكان خود را از اين عوامل و شرايط دور دارد و موجباتي پديد آورد كه حدسها اصيل تر و قابل تطابق بيشتر با واقعيت ها باشند.

  ملاكهاي قابل قبول در تدوين فرضيه

     دونالد اري و همگارانش پنچ ويژگي يا ملاك ، مطابق شرح زير ، براي تدوين فرضيه نام برده اند:

    1- فرضيه بايد قدرت تبيين داشته باشد.

    2 - فرضيه بايد رابطه مورد انتظار ، بين متغيرها را بيان كند.

درهنگاه بيان فرضيه محقق در حقيقت حدس علمي ميزند كه چنانچه با يكي از متغيرها  چنين بازي شود  و يا در آنها چنين دخل و تصرفي بعمل آيد  و يا اين چنين دستكاري گردد، چنان نتايجي  عايد خواهد شد كه محقق فرض را براي بيان چگونگي روابط متغيرها مطرح مي سازد،  لذا مناسب خواهد بود ، حالتهاي ممكن چگونگي روابط متغيرها را كه معمولاً مورد بررسي و دستكاري پژوهشگران قرار مي گيرد مورد توجه قرار داد اين حالات عبارتست از :

   الف - بررسي ميزان تفاوت اثر . در اينجا پژوهشگر بدنبال بررسي و مقايسه تفاوت اثر دو يا چند متغير بر يك يا چند متغير ديگر است.

   مثال:     ميانگين نمرات دانشجو يان متاهل در منبع كنترل راتر بيشتر از دانشجويان مجرد است. بررسي ميزان رابطه همبستگي و جهت آن . در اين نوع فرضيه ها محقق قصد دارد ارتباط بين دو يا چند متغير را مطرح سازد و نه رابطه علت ومعلولي بين آنها را.

  مثال : ميزان نمرات بيشتر در منبع كنترل دروني دانشجويان پسر با سن زياد آنان ارتباط دارد.

  ب- بررسي ميزان رابطه علت ومعلولي ( اثر علي)

پژوهشگر در پي كشف و تعيين رابطه علت ومعلولي دو يا چند متغير است. در اينجا محقق بدنبال ارتباط و همبستگي دو متغير نيست بلكه  مي خواهد عميق تر و ريشه اي تر با آن برخورد كرده و بگويد كه متغيري علت بوجود آمدن متغير ديگر است.

   مثال : هوش بيشتر دانشجويان پسر باعث بالا بودن نمره در منبع كنترل دروني راتر است.

3- فرضيه با قابل آزمون باشد.

 4- فرضيه بايد با اصول كلي دانش موجود . هماهنگ باشد.

1-    فرضيه بايد تا حد امكان روشن و دقيق بيان شود.

   خصوصيات يك فرضيه مناسب و علمي

 يك فرضيه خوب وبا ارزش داراي ويژگيهاي زير مي باسد:

-          زباني ساده و قابل فهم دارد.

-           داراي صراحت و رسائي است.

-          مسائل آن تعريف شده و قابل فهم است.

-          محتواي آن قابل آزمايش و بررسي مجدد است.

-          محتواي آن قابل آزمايش و بررسي مجدد است.

-           فكري را عرضه يا نظري را ارائه ميكند.

-           جنبه ايده آلي ، خيالي و توهم در آن ملاحظه نمي شود.

-           مبتني بر واقعيات و آگاهي هاي صحيح است.

8- سئوالهاي ويژه تحقيق

   همانطوريكه كفته شده فرضهاي تحقيق بايد مورد آزمايش قرار گيرند و نهايتا نتيجه گرفته شود   فرض قبول است يانه . احتمالاً در برخي از پژوهشها طرح فرضها بگونه اي كه بتوان از طريق آزمون هاي آماري تائيد و يارد آنها    مقدورنيست. لذا در اينگونه موارد فرضهاي تحقيق به صورت سئوال نوشته شود و محقق در پايان تحقيق بايستي قادر باشد به اين سئوالات  پاسخ دهد.  اين سئوالات را سئوالات راسئوالهاي ويژه پژوهش مي خوانند ودر پايان نامه هاي تحقيقي تحت عنوان سئوالهاي ويژه پژوهش مطرح ميگردد.

  چنانچه پژوهش داراي يك متغير باشد و پژوهشگر قصد توصيف وضع آن متغير باشد بهتر است كه محقق بجاي فرضهاي تحقيق ، سوالهاي براي اين نوع پژوهش مطرح كند. اين سوالها معمولاً ازاهداف پژوهش مشتق مي شوند ودر  جريان تحقيق در معرض آزمايش گذاشته ميشود . ودر واقع نتايج پژوهش بايستي به سئوالات پاسخ داد.

  مثال : چه گروهي از دانشجويان در منبع كنترل دروني نمرات بيشتري مي گيرند؟

         آيا دانشجويا پسر از دانشجويان دختر نمرات بيشتري در منبع كنترل دروني مي گيرند؟

 * *سئوالات ويژه تحقيق با فرضيه چه فرقي دارد بنويسيد؟

/ 0 نظر / 13 بازدید